قرآن ميگذاشتند . هريك از واردين مقدارى قرآن ميخواند و پس از صرف صبحانه مجلس را ترك ميكرد . پايان اين مجلس تقريبا يكساعت بعد از طلوع آفتاب صورت ميگرفت . در آنموقع واعظى بالاى منبر ميرفت و با روضهء كوتاهى مجلس را ختم ميكرد . اين مراسم امروز نيز معمول است . سابقا در اردبيل دو ماه محرم و صفر ماه‌هاى عزادارى محسوب ميشد و در طول اين شصت روز مجالس روضه‌خوانى در مساجد و تكايا و خانه‌ها برگزار ميگرديد . روز بيستم ماه صفر كه مصادف با اربعين يعنى چهلمين روز شهادت امام حسين ( ع ) بود تعطيل عمومى ميشد و شبيهى در باب مسافرت جابر بن انصارى ، كه از صحابه‌هاى حضرت پيغمبر ( ص ) و اولين زائر قبر حضرت حسين بن على ( ع ) در كربلا بوده ، ترتيب ميدادند و در روز بيست و هشتم ماه صفر نيز كه روز رحلت پيغمبر بزرگوار اسلام است شبيه ديگرى از وفات پيشواى مسلمانان برپا ميداشتند و در همانروز كه بروايت ديگر روز شهادت حضرت امام حسن مجتبى ( ع ) نيز مىباشد چگونگى رفتار نامساعد دشمنان آنحضرت را به صورت شبيه ارائه ميكردند . بطوريكه در جلد اول اين كتاب اشاره كرده‌ايم « 1 » در اردبيل مجتهد ثروتمندى بنام حاج ميرزا محسن بوده است كه از حيث كثرت ثروت او را « قزللى مجتهد » ميگفته‌اند . آنمرحوم در زمان حيات خود ، كه بيك قرن و نيم پيش ميرسد حسينيهء بزرگى در اين شهر ساخته و حياط وسيعى به قدر يك ميدان ، كه دورا دورش با ايوانها و طاقهاى دو طبقه محصور است ، بنا نموده است . اين حسينيه و حياط بزرگ آن مخصوص عزادارى و شبيه درآوردن بود و تا پنجاه سال پيش رسمى كه آنمرد روحانى گذاشته بود اجرا ميشد . بدينمعنى كه در سراسر دو ماه محرم و صفر هرروز در آنجا شبيهى ترتيب مييافت و هرروز يك صحنهء بخصوصى از سرگذشت و مصائب سيزده معصوم « 2 » ( ع ) و ياران آنها نشان داده ميشد . در عهد خود مجتهد لباسها و يراقهاى مخصوص و گرانقيمتى براى هريك از مجالس شبيه‌ها تهيه كرده بودند كه

--> ( 1 ) - اردبيل در گذرگاه تاريخ . جلد اول . صفحهء 167 . ( 2 ) - چون معصوم چهاردهم در قيد حيات است در مورد آنحضرت شبيهى نميآوردند .